Een bepaalde dynamiek

Kiremko is een Nederlands bedrijf en zit bijna verscholen in Montfoort. Zij ontwerpen, bouwen, verschepen en installeren wereldwijd geavanceerde lijnen voor de verwerking van aardappelen naar bijvoorbeeld frites, chips en aardappelvlokken. “We exporteren 90% van onze omzet naar onder meer België, Zuid-Amerika, Azië. Ons motto is: we go where potatoes grow.”

Waarom investeert Kiremko in onderwijs?

“Al heel lang bemoei ik me met onderwijs. Dat komt door mijn frustratie hoe met technisch onderwijs wordt omgegaan. Als gevolg van het jarenlange beleid vanuit de overheid om een kennis en service economie te stimuleren. Hierdoor is het technisch onderwijs volledig onderuit gegaan. In het bedrijfsleven zie je vervolgens problemen ontstaan: het vinden van geschoolde medewerkers, want wat wij doen leer je niet op school. In onze regio gaat 50% naar het vmbo. Toch wordt de technische richting bedroevend laag gekozen. En dat terwijl al die regionale maakbedrijven het liefst medewerkers halen uit de directe omgeving.”

Wat levert de samenwerking met het CIV Smart Technology jullie op?

“Vanuit het Woerdens Techniek Talent kwam ik in contact met het CIV Smart Technology. Leren op locatie is leuk en nuttig voor studenten, maar dat geldt ook voor je bedrijf. Er komen jonge mensen over de vloer, die allemaal ideeën hebben. Het zorgt voor een bepaalde dynamiek in je bedrijf. Je ziet ze aan het werk gaan, de oplossingen en manieren bedenken. Als bedrijf pik je de gemotiveerde studenten eruit. De vakkanjers zeg maar. Ons bedrijf zit vol met mensen die hier als stagiaire zijn begonnen.

De toegevoegde waarde van het Centrum voor Innovatief Vakmanschap is dat ze concrete projecten binnen jouw bedrijf aan kunnen bieden. Studenten moeten samenwerken met professionals en ontdekken dat er in die grote, grijze dozen, want zo kijken ze tegen bedrijven aan, mooie dingen gebeuren, en dat het uiteindelijk leuk is om in zo’n grote grijze doos te werken. En als je iets leuk vindt dan word je er vanzelf goed in.

Het is een win-winsituatie: voor het bedrijf, de student en het onderwijs.”

In samenwerking met Het Groene Hart Werkt en mboRijnland gaat I-EM Delft een H2 bus ontwikkelen. De gebroeders Seiffers van Accenda en I-EM Delft, begeleiden dit project waaraan ook studenten meewerken, want Martin en John hebben naast innovatie nog een gezamenlijke passie: kennis delen. “En daar waar het kan studenten erbij betrekken”, benadrukt Martin. “Mbo, hbo, wo: multidisciplinair en multilevel.” Niet gek dus dat zij partner zijn van het CIV Smart Technology.

Het begon allemaal zo’n 12 jaar geleden met Accenda. Waarom is daar later I-EM Delft bijgekomen?

“Kort gezegd richt Accenda zich op Research & Development en I-EM Delft op kennisdisseminatie. Accenda richtte zich in eerste instantie op mechatronicabrede vraagstukken. Mijn broer John heeft dat vak opgezet en meer dan 25 jaar gedoceerd op de TU Delft. Hij weet echt alles op dat gebied. Het betrekken van TU Delft studenten en docenten bij vraagstukken was dan ook logisch, want dat lijntje hadden we al. Na vijf jaar zijn we begonnen met de Ekolectric, een volledig elektrische auto. Daar hebben inmiddels meer dan 140  studenten aan mee mogen werken: mbo, hbo en wo. Het mooie is, in zo’n voertuig zit alles: mechatronica, ict, werktuigbouw, elektronica, zelfs bedrijfseconomie. Er kwamen steeds meer projecten bij, zo ook de H2 Car as Powerplant. Om R&D en kennisdisseminatie te scheiden is in 2019 de stichting Innovatiecentrum Energie & Mobiliteit Delft opgericht: I-EM Delft. I-EM Delft richt zich op kennisdeling en kennisontwikkeling binnen bedrijven en voor triple helix, het liefst aan de hand van een project. De ambitie is dat bedrijven en overheden met hun energie en mobiliteitsvraagstukken naar I-EM Delft komen voor bijvoorbeeld kennisontwikkeling en proof-of-concepts.

Naast het opstarten en begeleiden van projecten en onderzoeken, geeft I-EM Delft bijvoorbeeld ook workshops rondom de genoemde thema’s. Accenda is juist het professionele Research en Development bedrijf, gericht op proof-of-concepts en commerciële oplossingen. Beiden staan ze ten dienste van de triple helix wereld. Verbinden is het sleutelwoord.”

Samen met onder meer het CIV Smart Technology is de H2 onderwijs & demonstratie bus opgezet. Wat houdt dit in?

"mboRijnland, partner van het CIV,  heeft de wens om studenten op een duurzame manier naar projecten toe te brengen en dat er onderweg ook nog les kan worden gegeven. Wij hebben vervolgens met het platform Groene Hart Werkt de H2 onderwijs- en demonstratiebus bedacht. De bus wordt eerst 100% elektrisch en vervolgens aangevuld met een H2 energiecentrale als demonstrator, fieldlab en vervoersmiddel."

"Het idee is dat ook mbo- en hbo-studenten hieraan gaan werken, in de I-EM Delft werkplaats. Overigens wil ik dat juist ook de docent hieraan meewerkt, want zo borg je kennis binnen het onderwijs. Die student is namelijk over een paar jaar van school af en neemt zijn kennis mee. De bus staat al klaar hier. Helaas hebben we door corona wel wat vertraging opgelopen."

Waarom is de samenwerking met het CIV Smart Technology belangrijk?

"Wij richten ons eigenlijk op dezelfde partijen in de triple helix sfeer. Wij leveren de praktijkopdrachten. Het CIV Smart Technology geeft ons de connectie met het onderwijs, de studenten én de docenten. De automonteur van vroeger bestaat straks niet meer, die krijgt nauwelijks meer vieze handen."

Wat hoop je voor de toekomst?

"Een heleboel bedrijven binnen het CIV Smart Technology zijn vragende partijen. Wij zijn een leverende partij. Ik hoop dat we meer gaan samenwerken, elkaar meer gaan aanvullen en samen projecten gaan doen. Het zou mooi zijn als er meer overdracht is tussen de CIV partners onderling, zodat we elkaar kunnen helpen. Dus een brede community gericht op onder meer energietransitie."

Ook de metaalwereld moet eraan geloven, alles wordt meer en meer geautomatiseerd. De grootste uitdaging is echter dat veel bedrijven in de metaal maakindustrie te maken hebben met kleine producties. Terwijl de innovatieve machines vaak zijn gemaakt voor grote producties. Dat vraagt om slim samenwerken. Marie-Claire van Doremalen, regiosecretaris bij Koninklijke Metaalunie heeft samen met anderen een plan bedacht, waarbinnen bedrijven samenwerken met onderwijs. En natuurlijk met het CIV Smart Technology.

Hoe ben je op dit plan gekomen?

Metaalunie is al vanaf het begin partner van het CIV Smart Technology. De metaalindustrie is dringend op zoek naar mensen die onze maakwereld kennen én met een ICT achtergrond. Wij denken dat het automatiseren van de maakindustrie goed aansluit bij jullie opleiding van Technicus Engineering. Het zou mooi zijn als deze studenten leren om de machines, zoals robots of digitale lasapparaten, te kunnen aansturen om metaal te bewerken. Naast de ambachtelijke metaalbewerker, is dit een nieuw type medewerker binnen de metaalindustrie.

Wie zijn bij dit plan betrokken?

Dit plan wordt geschreven vanuit SmitZH; Smart Industry Hub van Zuid-Holland. Zij brengen vraag en aanbod bijeen om de praktische toepassing van slimme technologieën te bevorderen. En natuurlijk onze bedrijven.

Hoe zou dat er in de praktijk uitzien?
Regionaal gaan mkb samenwerken op gebied van automatisering en robotisering. Het zou mooi zijn als we op regionaal niveau met dit project ook de koppeling kunnen maken met docenten en studenten en de automatisering/robotisering bij deze mkb. Op school worden studenten ict of Technicus Engineering hier nog niet mee geconfronteerd. Bovendien is de metaalindustrie niet echt populair onder studenten. Terwijl er op dit gebied momenteel zoveel grote innovatieve ontwikkelingen gaande zijn. Het zou zo mooi zijn om dat aan deze studenten te laten zien. Het idee is dat er per bedrijf twee studenten meelopen, meewerken en natuurlijk leren. Zo ervaren ze zelf hoe innovatief de metaalindustrie is. Op deze manier leid je eigenlijk een nieuw type student op. En daar is nu grote vraag naar op de arbeidsmarkt.

Hoe vind jij de samenwerking tussen de bedrijven en het onderwijs binnen het CIV Smart Technology?
Als je als mkb 12 man in dienst hebt, dan is het best lastig om ook nog een stagiaire aan te nemen, hoe je het went of keert, dat kost nou eenmaal tijd. Het is voor bedrijven belangrijk dat de samenwerking zo concreet mogelijk is. Wat een bedrijf vooral wil weten is: hoeveel tijd kost het me? Ik hoop dat dit project stageplaatsen oplevert. De samenwerking met het CIV Smart Technology is een goede verbinding tussen onderwijs en bedrijfsleven.

Wanneer kunnen we meer nieuws verwachten over dit project?
Het plan is zo goed als goedgekeurd. En dan moeten we kijken of het echt kunnen uitvoeren in de praktijk. Data en service wordt voor metaalbedrijven steeds belangrijker. Tegenwoordig vindt innovatie plaats in metaal. Het zou mooi zijn als we dit de smart studenten snel kunnen aanbieden. Voor onderwijs en bedrijfsleven is dit een mooie, nieuwe stap.

Wij Techniek is het ontwikkelingsfonds voor de technische installatiebranche en stimuleert vakmensen om hun talent en kennis optimaal te ontwikkelen en in te zetten voor een toekomstbestendige leefomgeving. Van engineer tot monteur, van werkvoorbereider tot uitvoerder, van HR-adviseur tot magazijnmedewerker en van leerling tot ondernemer en directeur. Installatietechniek is een belangrijk onderdeel van de opleiding Technicus Engineering. Het CIV Smart Technology is blij met Wij Techniek als partner. Regiomanager Fred van Kesteren is het daar roerend mee eens.

 Waar richt Wij Techniek zich op?

Wij Techniek staat voor die ontwikkeling. We zorgen ervoor dat onze vakmensen verder komen. Stellen hen in staat hun talent en kennis te ontwikkelen. Helpen hen in beweging te komen en te blijven. Dit doen we met een gevarieerd aanbod aan bijeenkomsten, coaching, advies en subsidies Maar denk ook aan zij-instromers, en die groep is heel breed. Deze mensen komen overal vandaan, natuurlijk uit de bouw maar soms ook uit het bankwezen. Mensen die een overstap willen maken naar de installatietechniek.

Techniek is in diverse opzichten een aandachtspunt, niet alleen installatietechniek en niet alleen op de arbeidsmarkt, maar ook in het onderwijs. Zo zijn er te weinig technische docenten. Wij krijgen regelmatig de vraag vanuit onderwijs dat ze op zoek zijn naar een docent, soms voor een paar dagen door uitval, soms voor langere tijd. Wij werven dan vervolgens bij onze aangesloten bedrijven. Veel bedrijven hebben tegenwoordig zelf praktijkopleiders in dienst. Zij vinden het hartstikke leuk om voor een klas te staan. Een mooi voorbeeld van hybride onderwijs.

Wat vind je van de samenwerking met het CIV Smart Technology?

Onze samenwerking met het CIV Smart Technology is een kruisbestuiving. Met elkaar maken we techniek smart; smart building, smart energy het komt er allemaal aan. We moeten er met elkaar voor zorgen dat mensen enthousiast blijven over deze opleidingen en dat onderwijs en bedrijfsleven bij elkaar aansluiten. Dat betekent vanuit het onderwijs een andere manier van lesgeven. Het CIV Smart Technology doet dat goed met het opzetten van living labs en de buitenschoolse activiteiten samen met het bedrijfsleven. Zo maak je de opleiding en het vak interessant.

Hoe zie je de toekomst?

De installatietechniek is een grote groeisector en dat terwijl er een groot tekort is aan mensen. We moeten op den duur allemaal van het gas af. Daar zijn veel mensen voor nodig, vakmensen op alle niveaus, uitvoerders, ontwerpers noem maar op. Die energietransitie is een grote uitdaging voor de toekomst.

Het onderwijs en de arbeidsmarkt zijn twee werelden. Deze moet je verbinden. Daar is een goede samenwerking voor nodig. Die is er nu, maar dat moeten we behouden en intensiveren. Vernieuwingen komen vaak uit het bedrijfsleven, die moeten worden vertaald naar het onderwijs. Partijen als het CIV Smart Technology en Wij Techniek zijn hierin de verbindende factor.

“Alles is smart, je kunt er niet meer omheen”

Met onderwijsgroep Unicoz heeft het CIV Smart Technology al vele mooie projecten gedraaid, en er staan nieuwe op de planning. Leerlingen van het voortgezet onderwijs en scholieren van basisscholen werken hieraan mee. Je kan niet vroeg genoeg beginnen met de kennismaking met techniek, ervaren bestuurder Carel Laenen en Jacqueline van Beek, directeur van het Oranje Nassau College in Zoetermeer. “Bezig zijn met techniek inspireert en motiveert.”

Onderwijsgroep Unicoz is de grootste speler in Zoetermeer en omstreken als het gaat om primair en voortgezet onderwijs. Het Oranje Nassau College behoort ook tot onderwijsgroep Unicoz. Sinds september 2019 is Carel Laenen er bestuurder. “Toen hoorde ik voor het eerst over het samenwerkingsverband CIV Smart Technology. Het is voor mij evident dat wij als onderwijsinstelling hierbij betrokken zijn. We willen leerlingen en jong volwassenen opleiden voor de arbeidsmarkt van morgen. En dat terwijl we niet precies weten hoe die eruit gaat zien. Om die uitdaging aan te gaan moeten we dus weten wat er speelt op de arbeidsmarkt, wat de ontwikkelingen zijn en waar de behoefte ligt. Dat kan alleen door verbinding te zoeken met het bedrijfsleven en de overheid. Daar is CIV Smart Technology een goed antwoord op. Hoe kun je techniek slim inzetten? Laten zien wat techniek kan betekenen bij het oplossen van problemen. Op deze manier met technologie bezig zijn, inspireert en motiveert ontzettend.”

Alles is smart

Jacqueline van Beek: “Welke richting je ook opgaat, overal heb je in de maatschappij te maken met slimme technologie, of het nou zorg is of logistiek. Smart Health en Smart Logistics, dat valt ook onder Smart Technology. Alles is smart. Je kunt er niet meer omheen. Leerlingen gaan dat dan ook steeds interessanter vinden. En door aan dit soort projecten via het CIV Smart Technology te werken gaan leerlingen en studenten zelf ook ervaren hoe leuk het is.

Veel mensen denken nog aan harde techniek, aan die hamer of lasser, maar via het CIV zijn wij in staat via smart technology te laten zien dat techniek veel meer is. De Tango garage in Zoetermeer waarin we samenwerken laat dat bij uitstek zien. Juist door de samenwerking te zoeken met het mbo, het voortgezet onderwijs en het primair onderwijs maak je een doorlopende leerlijn waarbinnen de leerling meeloopt in die technische ontwikkeling. Dat past ook goed bij waar Unicoz aan wil bijdragen, namelijk ononderbroken leerlijnen realiseren.

Energie en gebouw

“In het kader van Sterk Techniek Onderwijs wordt onderwijs aangeboden in de Tangogarage. Dit gebeurt in samenwerking met studenten Technicus Engineering van mboRijnland. Binnenkort gaat het bedrijfsleven hier ook een rol in spelen. Na de meivakantie gaan we daar een aantal keuzevakken aanbieden in combinatie met het Beroepscollege en het Oranje Nassaucollege en ook weer onder aansturing van Technicus Engineering studenten van mboRijnland. Dat wordt een fantastisch project. De drie keuzevakken die vallen onder het thema Energie en gebouw zijn:

  • Domotica en automatisering
  • Drinkwater en sanitair
  • Daken en kapconstructies

Het is de bedoeling dat leerlingen workshops volgen van mensen uit het bedrijfsleven. Zij nemen met hun eigen kennis en kunde vmbo leerlingen en mbo studenten mee. In zo’n garage is dat een fantastische setting. Bedrijven zijn er heel enthousiast over. En dan zijn stageplekken op zo’n manier heel makkelijk te vinden. Het hybride leren zie je hierin terug. Waarom zou je alles op school aanbieden terwijl je een garage om de hoek hebt waar leerlingen veel praktischer en met materiaal van het bedrijfsleven kunnen werken? Dat is veel echter. Momenteel denken alle betrokken partijen na over het opzetten van een Technohub in Zoetermeer, uiteraard ook samen met het bedrijfsleven. Dat zou een hele goede volgende stap zijn.”

Innovatieve oplossingen

Carel vult aan: “Bedrijven staan te springen om mee te doen. Er is een enorm tekort aan medewerkers. Vanuit het CIV Smart Technology krijgen ze een fantastische kans voor de arbeidsmarkt. Je brengt theorie en praktijk op deze manier veel dichter bij elkaar. Je laat leerlingen zien wat je met techniek kan. Dan wordt het een stuk interessanter en is het wat minder droge kost, omdat je het uit de school haalt. Maar dat geldt omgekeerd ook. Voor bedrijven is dit interessant omdat je op deze manier de koppeling met het onderwijs maakt en ze hierdoor hun vermogen qua denkkracht en betrokkenheid om innovatieve oplossingen te vinden vergroten. De jongeren van nu staan misschien wel dichterbij technologie dan dat bedrijven staan. Prachtig om op die manier die knowhow binnen te halen en tegelijkertijd betrek je de medewerkers van morgen al in je bedrijf”.

“Vanuit onderwijs hebben we plannen om het eerste technasium in Zoetermeer te openen. Ook vandaar uit gaan we de koppeling maken met het CIV Smart Technology. En als je kijkt naar deze regio dan zie je ook op deze gebieden voldoende bedrijven die hierop kunnen aansluiten. Het zou mooi zijn als er op al die domeinen initiatieven ontstaan.

Overigens hebben we de gemeente Zoetermeer hierbij hard nodig. Ook voor hen zijn dit enorme kansen om deze technologische innovaties te koppelen aan andere beleidsdoelen, zoals het aardgasvrij maken van Palenstein. En gelukkig pakken zij hierin een actieve rol. Dat zie je aan al die mooie projecten die al lopen.”